Wat is het nut van de provincies en gemeentes in Nederland?

Er zijn regelmatig mensen die zich afvragen wat het nut is van bepaalde indelingen en wetten die we al honderden jaren hebben. Dat is alleen maar goed. Het gebeurt nog altijd dat mensen iets voor waar aannemen omdat we dit altijd gebruikt hebben. Maar bij de indeling van Nederland in provincies en gemeenten gaat dit niet op.

Het is zeker een indeling die we meegenomen hebben uit het verleden. Het is een indeling die grotendeels natuurlijk ontstaan is, al is ook duidelijk te merken dat de mens invloed uit is gaan oefenen op de indelingen de laatste jaren. De provincies blijven gelijk, de gemeenten wordt nogal eens mee gespeeld om nieuwe indelingen te maken. Maar wat is het nut eigenlijk van deze indelingen?

Het besturen van het rijk

Op het moment dat de rijken de groottes van de stadstaatjes ontgroeiden, was er behoefte aan een onderverdeling van het gebied. Geen enkele keizer, koning of heerser kon een volledig rijk in zijn eentje besturen zonder een indeling te maken. Het beste voorbeeld vinden we bij de Romeinen, die een rijk wisten te bouwen dat zich uitstrekte over heel Europa. Het gevolg: Het rijk moest onderverdeeld worden in provincies en deze provincies werden op hun beurt ook weer onderverdeeld.

Dit maakte het makkelijker om belasting te innen, maar het was tegelijkertijd een manier om een vinger aan de pols te houden bij de bevolking. Hetzelfde gebeurde in Nederland en dit systeem hebben we vastgehouden. Ook op dit moment is de bestuurlijke indeling nog actief om exact dezelfde reden.

Kleine problemen die de regio niet overstijgen, worden door de gemeente behandeld. Is het een probleem waarbij meerdere gemeentes betrokken worden, maar is het zeker geen nationaal probleem? Dan wordt de provincie ingeschakeld. Is het probleem nog groter, dan komt het direct bij de regering. De andere kant werkt het ook op. Er is een bepaald budget dat besteed mag worden. De regering maakt hier potjes voor, zodat de provincies het geld kunnen verdelen. Ook deze maakt potjes die vervolgens aangesproken kunnen worden door de gemeentes. Alle lagen werken dus samen om het zo goed mogelijk te maken voor zowel het bestuur als de burger. Dat dit niet altijd zo werkt, is niet de fout van het systeem (behalve wanneer het over een overmaat aan bureaucratie).

De rol van de democratie

In Nederland hebben we een democratie, wat betekent dat we zelf kiezen wij ons vertegenwoordigt. Dat werkt echter niet helemaal perfect. Wanneer er gestemd kan worden voor de regering, dan is er altijd wel een redelijke opkomst. Gemeenteraadsverkiezingen en verkiezingen voor de Provinciale Staten hebben een veel lagere opkomst. Dat heeft er onder andere mee te maken dat veel minder mensen hier belang aan hechten, of zij weten er simpelweg niets vanaf zodat zij zich weerhouden van het stemmen. Het zou wenselijk zijn wanneer hier in de nabije toekomst meer aandacht aan gegeven zou kunnen worden, zodat de democratie ook breed gedragen kan worden.